STUDIA GEOGRAFICZNE

Co to znaczy być geografem? Jak sama nazwa wskazuje, geografia od greckich słów hê gê = 'Ziemia' i graphein = 'pisać' znaczy tyle, co opis Ziemi. Jakby się uprzeć, opisywaniem Ziemi zajmują się tak naprawdę pokaźne sztaby różnych zawodowców, w tym: poeci, pisarze, dziennikarze, a także fizycy, chemicy i inne ścisłe (nie ściśnięte) umysły. Zupełnie inaczej to brzmi, jeśli dodamy, że geograf analizuje rozmieszczenie obiektów i zjawisk na powierzchni Ziemi oraz bada, dlaczego tak się rozmieściły i jak to wpływa na człowieka. Geograf może więc stać twardo na Ziemi i badać tak jej ukształtowanie, jak i budowę geologiczną. Może spacerować z głową w chmurach i obserwować procesy klimatyczne. Może nurkować w oceanach, zaglądać w wulkany, śledzić rozwój przemysłu, ochraniać środowisko, prognozować niże i wyże demograficzne, globalne ocieplenie, deszcze meteorytów, ginięcie gatunków, brać udział w sporządzaniu map i planowaniu przestrzennym. Zbyt mgliście jeszcze przekłada się to na pracę, jaką może wykonywać geograf, ale o tym za chwilę. Pierwsze podstawowe pytanie brzmi: czy jesteś na tyle wielkim geograficznym miłośnikiem, fanem i zapaleńcem, by podjąć studia w tym kierunku? Nie wystarczy zamiłowanie z dzieciństwa do kręcenia globusem i dłubania patykiem w ziemi. Jeśli jednak Twoje osobiste zainteresowania sięgają dalej, warto zastanowić się nad możliwościami zawodowymi, jakie dadzą Ci studia geograficzne.

ZANIM ODKRYTO AMERYKĘ
Mało kto wie, że na początku geografią zajmowali się… greccy filozofowie. Takie znane osobistości, jak Tales z Miletu, Herodot, Arystoteles, Strabon, Ptolemeusz, swoje „kwalifikacje” rozciągali na zagadnienia geograficzne. Również Rzymianie, a później Arabowie, wnieśli swój wkład w rozwój dziedziny, zwłaszcza w zakresie rysowania map, co było nieocenione z perspektywy polityki podbojów. Dopiero w wieku XV i XVI rozpoczął się prawdziwy podróżniczy boom, którego owocem stały się wielkie odkrycia geograficzne, sięgające aż po wiek XIX. W efekcie tego najbliższy zawodowo geografowi staje się podróżnik i odkrywca. Jako oddzielna nauka w programach uniwersyteckich geografia wyłania się na przełomie XVIII i XIX wieku. Od tej pory rozwijała się na tyle prężnie, aby stworzyć własny warsztat badawczy oraz kilkadziesiąt specjalistycznych działów.

KIEDY ZABRAKŁO AMERYK
Co zatem może robić współczesny geograf w dobie, kiedy skończyły się kontynenty do odkrywania? Oczywiście, nadal może być podróżnikiem, aczkolwiek do tego nie trzeba tytułu magistra geografii; jak świadczą popularne podróżnicze hity, można być równie dobrze reporterem (jak Ryszard Kapuściński), dziennikarzem i nie tylko (jak Wojciech Cejrowski), pisarzem (Beata Pawlikowska). Dawno minęły już czasy, że samo podróżowanie przynosiło wymierne łupy, dziś geograf szuka pracy także w stałym miejscu i na suchym lądzie. A szukać jej może nie tylko w szkolnictwie i na uczelni. Po geografii można podjąć współpracę ze specjalistycznymi wydawnictwami, biurami podróży i organizacjami ruchu turystycznego, w biurach projektowych i jednostkach administracyjnych, zajmujących się planowaniem przestrzennym oraz ochroną, kształtowaniem i monitorowaniem środowiska, w jednostkach i stacjach badawczych, w służbach meteorologicznych, hydrologicznych (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej) i geologicznych (Instytut Geologiczny), w zakładach przemysłowych (ekologia produkcji). Bardzo przydatna jest tutaj geografia ekonomiczna oraz znajomość GIS (geograficznych systemów informacyjnych), jako że badania terenowe są coraz częściej zastępowane przez zaawansowane informatyczne techniki pomiarowe. Dlatego w większości sytuacji geografa w gumiakach zastępuje dziś geograf za biurkiem i z myszką pod ręką.

ODKRYCIA UCZELNIANE
Studia geograficzne nie zawężają się jedynie do działów samej geografii. Aby dobrze odpowiedzieć na zapotrzebowania rynku pracy, duży nacisk kładzie się na powiązania wiedzy geograficznej z innymi dyscyplinami naukowymi oraz na praktyczne jej wykorzystanie. Dlatego nawet w celu zostania geografem-podróżnikiem trzeba będzie się przedrzeć przez matematykę, fizykę czy statystykę (na szczęście zazwyczaj tylko na pierwszym roku), podstawy ekonomii, kartografii, informatyki. Dla dodania otuchy należy stwierdzić, że nawet najcięższe teoretyczne zajęcia stacjonarne „okraszane” są zajęciami laboratoryjnymi, ciekawymi kursami terenowymi, praktykami, możliwością udział w wyprawach naukowych. Studia bywają jedno- lub dwustopniowe, a zwykle po zaliczeniu kanonu przedmiotów podczas pierwszych lat studiowania można wybierać kursy, seminaria oraz specjalności według własnych zainteresowań.

Jeśli nadal myślisz o studiowaniu geografii, pora na odkrycie dla siebie tej najlepszej uczelni.
Poniżej znajdziesz listę polskich uczelni, oferujących wyższe studia o kierunku geografia, a następnie charakterystykę kierunku na kilku z nich.

Geografię można studiować w 12 uczelniach państwowych w Polsce:
Akademia Bydgoska im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz
Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej, Kraków
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin
Uniwersytet Gdański, Gdańsk
Uniwersytet Jagielloński, Kraków
Uniwersytet Łódzki, Łódź
Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Poznań
Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika, Toruń
Uniwersytet Szczeciński, Szczecin
Uniwersytet Śląski, Katowice
Uniwersytet Wrocławski, Wrocław
Uniwersytet Warszawski, Warszawa

1. Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
Studia są dwustopniowe: 3-letnie licencjackie oraz 2-letnie magisterskie uzupełniające. Od pierwszego roku obok obowiązkowych przedmiotów proponowany jest wachlarz kursów do wyboru przez każdego studenta, co daje duże możliwości indywidualnego kształtowania programu studiów. Dodatkowo można zyskać uprawnienia pedagogiczne. Po uzyskaniu tytułu licencjata (tj. po zaliczeniu przedmiotów z sześciu semestrów, napisaniu i obronie pracy licencjackiej) można podjąć studia uzupełniające w zakresie dwóch specjalności: geografii fizycznej (ochrony środowiska) oraz geografii ekonomicznej (turystyki).

2. Uniwersytet Jagielloński, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi
Umiejętności praktycznego, twórczego zastosowania zdobytej wiedzy w środowisku przyrodniczym i społeczno-gospodarczym na wąską i szeroką skalę – to priorytetowy cel kształcenia studentów na kierunku geografia. Studia można ukończyć z jedną z dwóch specjalności: z zakresu geografii fizycznej (geomorfologia, meteorologia i klimatologia, hydrologia, gleboznawstwo i geografia gleb, kartografia, geografia fizyczna kompleksowa, GIS) oraz z zakresu geografii społeczno-ekonomicznej (geografia ludności i osadnictwa, geografia rolnictwa, przemysłu i komunikacji, geografia turyzmu, geografia religii). Wydział oferuje także możliwość podjęcia ciekawych studiów licencjacko-magisterskich, łączących tak naprawdę aż dwa kierunki. Są to studia biologiczno-geograficzne, dwustopniowe, kończące się uzyskaniem tytułu magistra biologii i licencjata geografii lub tytułu magistra geografii i licencjata biologii. Tacy absolwenci zyskują szeroką wiedzę w dziedzinie nauk o środowisku, w tym m.in. znajomość metod monitoringu, oceny degradacji środowiska, planowania przestrzennego i waloryzacji środowiska. Mogą tym samym znaleźć pracę w instytucjach naukowych, organach administracji państwowej i samorządowej, parkach narodowych, laboratoriach zakładów przemysłowych oraz instytucjach pozarządowych zajmujących się ochroną środowiska. Po zaliczeniu dodatkowych przedmiotów dydaktycznych zyskuje się uprawnienia nauczycielskie (w zakresie biologii, geografii lub przyrody). Co ciekawe, po pierwszych trzech latach studiów sam układasz program Twojego dalszego studiowania, wybierając kursy, bloki tematyczne, seminaria, konwersatoria, itp. Nie brak także zajęć w terenie.

3. Uniwersytet Gdański, Wydział Biologii, Geografii i Oceanologii
Studia geograficzne są tu także dwustopniowe. Trzyletnie studia licencjackie zapewniają wykształcenie w obrębie podstawowych działów geografii: geomorfologia, hydrologia, klimatologia, geografia społeczno-ekonomiczna i geografia regionalna. Do tego dorzucone jest kilka przedmiotów pokrewnych (astronomiczne podstawy geografii, geologia, oceanografia, ochrona środowiska), a dla uzupełnienia – matematyka, fizyka i informatyka. Egzotycznie brzmią specyficzne dla kierunku regionalne ćwiczenia terenowe. Przy okazji można ukończyć specjalizację nauczycielską w ramach specjalności: geografia z przedsiębiorczością lub geografia z przyrodą. Studia magisterskie mogą podjąć licencjaci z kierunku geografia lub pokrewnych dyscyplin nauk o Ziemi. Dostępne specjalizacje to: geomorfologia i paleogeografia czwartorzędu, hydrologia, klimatologia i geografia społeczno-ekonomiczna. Możliwości wyboru kursów są znaczne, tak jak okazja uczestnictwa w ciekawych zajęciach Owocuje to m.in. tym, że absolwenci są ekspertami we wszystkich dziedzinach związanych z badaniami morskimi – mogą pracować na statkach badawczych i w specjalistycznych instytutach, zarówno w kraju, jak i za granicą.

4. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych
Na tym wydziale można studiować geografię jako trzy odrębne kierunki, w zależności od wiążącej się z nimi specjalności. I tak prócz geografii jako takiej mamy geografię o specjalności geoinformacja oraz geografię o specjalności: kształtowanie środowiska przyrodniczego. Co więcej, w obrębie każdego kierunku istnieją węższe specjalności.

a) Geografia
Pierwsze trzy lata obejmują kanon przedmiotów, dalsza realizacja związana jest z wybraną specjalnością (jedną z czterech): ewolucja środowiska w czwartorzędzie, hydrologia, meteorologia i klimatologia, geografia społeczno-ekonomiczna, kształtowanie i ochrona środowiska. Studenci tego kierunku zdobywają wiedzę i umiejętności kompleksowego wyjaśniania procesów i zjawisk fizycznych oraz społecznych występujących w środowisku geograficznym; rozkładu przestrzennego różnych form działalności gospodarczej człowieka oraz ich wpływu na przeobrażenia środowiska geograficznego. Mogą podejmować pracę w instytucjach, urzędach i przedsiębiorstwach, związanych działalnością z wykorzystaniem zasobów przyrodniczych, ochroną i kształtowaniem środowiska geograficznego, działalnością gospodarczą człowieka itp., oraz w szkolnictwie jako nauczyciele geografii, przyrody i ochrony środowiska.

b) Geografia, specjalność geoinformacja
To połączenie wykształcenia geograficznego i informatycznego jest nowatorskie, a zarazem odpowiadające zapotrzebowaniom światowych rynków pracy. Po ukończeniu takiego kierunku można znaleźć zatrudnienie wszędzie tam, gdzie konieczna jest znajomość najnowszych technologii informatycznych i teleinformatycznych z zastosowaniem zdobyczy nauk geograficznych. Geograf o takiej specjalności zajmuje się zbieraniem, przechowywaniem, odzyskiwaniem, przetwarzaniem i wizualizacją danych o środowisku w różnych skalach przestrzennych i czasowych. Jest więc analitykiem Systemów Informacji Geograficznej (GIS), kompetentnym m.in. w zakresie wykrywania oraz analizowania uwarunkowań i relacji pomiędzy elementami a systemami środowiska przyrodniczego, diagnozy ich stanu, a także tendencji zmian przeszłych, współczesnych i przyszłych.

c) Geografia, specjalność: kształtowanie środowiska przyrodniczego
Kierunek przypomina w swym zakresie specjalność realizowaną w ramach kierunku geografia, jest jednak poszerzony o wiedzę i umiejętności ściśle związane z działalnością na rzecz ochrony i kształtowania walorów środowiska przyrodniczego. Studenci uczą się badać stan litosfery, atmosfery, hydrosfery, pedosfery i biosfery, prognozować skutki działalności człowieka w środowisku oraz planować działania profilaktyczne, zwłaszcza na terenach miejskich i zurbanizowanych. Absolwenci znajdą zatrudnienie przede wszystkim w instytucjach zajmujących się inwentaryzacją, oceną i ochroną walorów środowiska przyrodniczego.

 

5. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Biologii i Nauk o Ziemi
Studia geograficzne są tu jednostopniowe, pięcioletnie. Przez pierwsze 2,5 roku studenci realizują kanon przedmiotów obejmujących podstawową wiedzę z zakresu geografii i nauk pokrewnych. Następnie wybierają specjalności, a w ich ramach szczegółowe specjalizacje. Obecna oferta Instytutu obejmuje cztery specjalności:

• geografia fizyczna (specjalizacje: fizycznogeograficzne podstawy kształtowania krajobrazu, paleogeografia czwartorzędu, geomorfologia, geografia gleb, geografia regionalna, geografia turyzmu);
• hydroklimatologia (specjalizacje: hydrologia, meteorologia i klimatologia, hydrochemia),
• geografia społeczno-ekonomiczna z kartografią (specjalizacje: kartografia, geografia społeczno-ekonomiczna, planowanie przestrzenne),
• gospodarowanie zasobami środowiska (specjalizacja: gospodarowanie zasobami środowiska).

6. Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Przyrodniczych
Studia geograficzne związane są tu przede wszystkim ze specjalnością geografia morza. Przedmioty obowiązkowe, przeważające przez pierwsze dwa lata, przeplatają się później z zajęciami do wyboru, zgrupowanymi w trzech blokach specjalizacyjnych zgodnie z tematyką seminariów magisterskich: geologia i geomorfologia, teledetekcja, hydrologia i oceanografia oraz geografia społeczno-ekonomiczna. Dostępny jest także blok pedagogiczny uprawniający do nauczania geografii w szkołach. Absolwenci mogą pracować w administracji państwowej, w instytucjach i przedsiębiorstwach zajmujących się wykorzystaniem zasobów naturalnych, turystyką, ochroną i kształtowaniem środowiska przyrodniczego oraz w instytucjach związanych z gospodarką morską, ochroną brzegów i gospodarowaniem.

ODKRYCIE SWOJEJ AMERYKI
Tak naprawdę każdy ma do odkrycia swoją Amerykę: coś inspirującego, pociągającego za sobą, skłaniającego do podejmowania ryzyka, do podróżowania w głąb, do poznawania wszelkich tajników i meandrów. Niech studia, jakie wybierasz, będą tym okrętem Kolumba, na którym nie brak wprawdzie czasem zbuntowanej załogi, ale i współmiernej nagrody za długą, trudną podróż.